Από τις παρεμβάσεις στην ΠΣ: Μαρία Δημοπούλου

Posted: 30/11/2009 by Γιάννης Χ. in Παρεμβάσεις
Ετικέτες:

Δημοκρατία και Αριστερά

 Η αριστερά δεν έχει ανάγκη μόνο από την επανίδρυση του ΣΥΡΙΖΑ. Την αριστερά πρέπει να την επανευφεύρουμε ως συλλογικό υποκείμενο , και μαζί πρέπει να αλλάξουμε και εμείς, οι αριστεροί, ως υποκείμενα ατομικά, αν πραγματικά εννοούμε ότι θέλουμε να αλλάξουμε την κοινωνία στην κατεύθυνση που επαγγελλόμαστε.

Όλα όσα έχουν συμβεί τελευταία, με αποκορύφωμα όλη αυτή τη συζήτηση για την οργανωτική ανασυγκρότηση του ΣΥΡΙΖΑ, ήταν τουλάχιστον απογοητευτικά και τα κυρίαρχα στοιχεία που αναδείχθηκαν απωθητικά.

Μοιάζει η αριστερά αλλά και οι αριστερές/οί να μην έχουμε συνειδητοποιήσει πως κανένα πολιτικό σχέδιο όσο σωστό και ολοκληρωμένο να είναι , δεν είναι σε θέση να μας αναδείξει ως αξιόπιστη δύναμη αλλαγής της κοινωνίας με κατεύθυνση « την απελευθέρωση του ανθρώπου από κάθε καταναγκασμό και δουλεία ».

 Ιστορικά η σχέση της αριστεράς και των αριστερών με την εξουσία μόνο για  θετικές υποσχέσεις δεν προσφέρεται. Και αυτό δυστυχώς  αφορά σε όλα τα επίπεδα και τις ποιότητες των σχέσεων εξουσία και σε όλες τις διαφορετικές εκδοχές τις αριστεράς παρά τις όποιες , μπορεί και έντονες, διαβαθμίσεις στην απόχρωση. Είκοσι χρόνια μετά την κατάρρευση των καθεστώτων του  λεγόμενου  « υπαρκτού σοσιαλισμού » που επισφράγισε με τον πιο σαφή τρόπο την απώλεια της   αξιοπιστίας μας  στην κοινωνία ως δύναμης απελευθερωτικής, μοιάζει οι περισσότεροι από εμάς  να μην έχουμε την παραμικρή  συνείδηση αυτού του γεγονότος παρά το συντριπτικό του βάρος,

παρόλο που έχουμε εγκαταλείψει προ πολλού το στρατόπεδο της δογματικής ορθοδοξίας του Περισσού.

 O περιορισμός των εξουσιαστικών σχέσεων με κατεύθυνση  την εξάλειψη τους αποτελεί το κυρίαρχο πολιτικό ζήτημα για μια αριστερά που θέλει να πάψει να είναι στο περιθώριο και εννοεί πραγματικά  να ανοίξει την πόρτα σε ένα καλύτερο αύριο για την ανθρώπινη κοινωνία και την σχέση της με την φύση. Αποτελεί το πλέον κρίσιμο ζήτημα για τον προσδιορισμό της ταυτότητας μας. Η παλιά καλή σκέψη που θέλει τις ταξικές σχέσεις ως την μόνη, έστω και μόνο  εν τέλει, πηγή καταναγκασμών εκμετάλλευσης και καταστολής  ξέρουμε πως δεν αρκεί πια. Η φύση του δίπολου « αφέντης – δούλος » και στο επίπεδο των κοινωνικών σχέσεων μόνο εν μέρει μπορεί να κατανοηθεί με αναγωγή στην ταξική φύση της κοινωνίας.

 Ο χειρισμός των σχέσεων εξουσίας εμπλέκει άμεσα το επίπεδο της αξιακής συγκρότησης με το επίπεδο της θεσμικής συγκρότησης, εμπλέκει άμεσα και σε παρόντα χρόνο το επίπεδο την θεωρίας με την πράξη και αποτελεί για την κοινωνία τον πιο σαφή δείκτη προθέσεων  ειλικρίνειας και συνέπειας τον πιο σαφή δείκτη γνησιότητας. Αποτελεί  ένα δείκτη που ελέγχει καθημερινά την συμπεριφορά μας τόσο σε θεσμικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο προσώπων. Όσο κι αν ο κόσμος αντιμετωπίζει στην   καθημερινότητα επιτακτικά  προβλήματα  και δεν  ενδιαφέρεται καταρχήν  παρά για την άμεση επίλυσή τους, όσο κι αν είναι εθισμένος  στις εξουσιαστικές σχέσεις, όσο κι αν εγκλωβίζεται στα εικόνες της μιντιακής πραγματικότητας, διαισθάνεται πολύ περισσότερα από  όσα μπορεί να εκφράσει συνειδητά.

 Σε κεντρικό επίπεδο ο  κόσμος στον οποίο απευθυνόμαστε δεν μας εμπιστεύεται για τίποτα παραπάνω από  μια πρόσκαιρη έκφραση της δυσαρέσκειας του,  και  δεν υπάρχει περίπτωση να κάνει κάτι άλλο αν δεν ξεκαθαρίσουμε την ταυτότητα μας σε σχέση με το ζήτημα των σχέσεων εξουσίας. Αλλά και οι επιμέρους παρεμβάσεις σε θεσμικό και κινηματικό επίπεδο θα προσκρούουν  πάντα κάποια στιγμή σε δικαιολογημένη καχυποψία και δεν θα βρίσκουν το δρόμο για πιο  συνολικές  στάσεις αμφισβήτησης . Όσο δε πιο αντισυστημικοί  θέλουμε να είμαστε τόσο πιο πολύ ανάγκη έχουμε το διαφορετικό στίγμα σε αυτό το επίπεδο. Η εκκωφαντική  ανακολουθία λόγων κι έργων, ενδυναμώνει το ίχνος ενός παρελθόντος  ζοφερού και σταθερά υπονομευτικού για όνειρα και ουτοπίες. Αλλά και για την μεταρρυθμιστική αριστερά ο τρόπος που αντιμετωπίζει τις σχέσεις εξουσίας αφορά στην ταυτότητά της και  την διαφορά της  από δυνάμεις που είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένες με το αστικό πολιτικό σύστημα και τον νεοφιλελευθερισμό . Η προσπάθεια  διεύρυνσης του πλαισίου λειτουργίας του  αστικού πολιτικού συστήματος σε πιο  δημοκρατική κατεύθυνση και ένα μη αυταρχικό πρόσωπο την αφορά εξίσου. 

 Μπορεί για πολύ κόσμο τέτοια θέματα να παραπέμπουν στη σφαίρα της  ουτοπίας,

όμως τους « ουτοπιστές» τους σέβεται ο κόσμος αρκεί να πιστέψει στην γνησιότητά  τους και μπορεί και να συναντηθεί μαζί τους κάποια στιγμή όταν η ρωγμές του κυρίαρχου ιδεολογικοπολιτικού πλαισίου θα έχουν διευρυνθεί.

Η εποχή που διανύουμε προσφέρεται για μια τέτοια διεύρυνση. Η πρόσφατη  οικονομική κρίση έχει υποσκάψει την αξιοπιστία και την νομιμοποίηση του υπάρχοντος, με τρόπο που είχε πολλά χρόνια να συμβεί στις χώρες του  ανεπτυγμένου καπιταλισμού. Οι ρωγμές έχουν σχηματιστεί ξεκάθαρα και διευρύνονται σχεδόν αφ’ εαυτού.  Αν θέλουμε να μην χάσουμε την ευκαιρία πρέπει να κινηθούμε άμεσα. Να  ξεκαθαρίσουμε την ταυτότητά μας, να πείσουμε   ότι μπορούμε να συνυπάρχουμε, να συνεργαζόμαστε  και  να  δρούμε με αλληλοσεβασμό δημοκρατικά και χωρίς αυταρχισμούς μέσα σε σχέσεις  ελευθερίας, για έναν κόσμο πραγματικής ελευθερίας. Έτσι θα έχουμε και  ελπίδα να αποκρούσουμε τις αντίρροπες τάσεις που σ’ αυτές τις συνθήκες φουντώνουν μέρα με την μέρα απειλητικά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτέλεσε για ένα διάστημα  ένα ελκυστικό εγχείρημα ακριβώς επειδή η ίδια η συγκρότηση του εμπεριείχε την υπόσχεση μιας νέας ταυτότητας σε αυτό το επίπεδο. Η υπόθεση της ενότητας της αριστεράς συγκινεί πρώτα από όλα επειδή η πολυδιάσπαση γίνεται αντιληπτή από τον πολύ κόσμο ως μια παθογένεια που δεν σχετίζεται με τα σημερινά επίδικα μιας αριστερής πολιτικής αλλά με αυταρχισμούς και  βαθιά αντιδημοκρατικές στάσεις και  συμπεριφορές, και αυτό όχι αδίκως. Αν και δεν ενδιαφέρουν τον πολύ κόσμο, οι  ιστορικές διαφορές των ρευμάτων της αριστεράς έχουν τη σημασία τους, δεν αρκούν όμως σήμερα  για να δικαιολογήσουν την αδυναμία κοινής δράσης και παρέμβασης σε όλα τα επίπεδα ακόμα  και σε κεντρικό επίπεδο και μάλιστα σε μια εποχή γενικευμένης επίθεσης κατά των λαϊκών κατακτήσεων. Η ιδεολογική ενότητα δεν είναι  προαπαιτούμενο για κάτι τέτοιο εφ’ όσων συζητάει κανείς για δημοκρατικό πολυτασικό φορέα και την παράλληλη ύπαρξη και  λειτουργία φορέων, οργανώσεων ή ομάδων ή ότι άλλο,  με διακριτή ιδεολογική ταυτότητα, με δυνατότητα ταυτόχρονης ένταξης για τα μέλη.  

Με όριο την αριστερή σοσιαλδημοκρατία είναι αναμφίβολο ότι μπορούμε να μοιραστούμε ένα γενικό περίγραμμα κοινού στόχου μαζί με το βάρος της  ήττας μας στο παρελθόν  να τον πραγματοποιήσουμε, όσο κι αν διαφωνούμε για τις αιτίες αυτής της  ήττας και στον προσδιορισμό της ιστορικής στιγμής που την τοποθετεί ο καθένας.

Από εκεί και μετά, οι αποφάσεις για την χάραξη πολιτικής στην εκάστοτε συγκεκριμένη συγκυρία  θα μπορούσαν να αφήνονται στην κρίση της πλειοψηφίας μέσα σ’ ένα πλαίσιο συμμετοχικής δημοκρατικής λειτουργίας με πραγματική αμεσότητα και βάθος. Σήμερα οφείλαμε να αναζητούμε τρόπους εμβάθυνσης της εσωτερικής συμμετοχικής  δημοκρατίας και  ενδυνάμωσης της αμεσότητας της. Οφείλαμε να αναζητούμε  τρόπους για την εξάλειψη των ανισοτήτων και την αποφυγή της εδραίωσης των κάθε είδους μικροεξουσιών ανάμεσα μας που υποσκάπτουν την δημοκρατική λειτουργία. Αλλά δεν συμβαίνει αυτό.

Δυστυχώς ο ηγεμονισμός, ο αυταρχισμός, η αυταρέσκεια , ο ελιτισμός,  και η απαξίωση της  δημοκρατίας τόσο από άποψη ουσίας όσο και από άποψη θεσμικής οργάνωσης,  είναι στοιχεία ριζωμένα βαθιά στο μεδούλι της αριστεράς και των αριστερών. Δυστυχώς ακόμα και σήμερα ισχύει ότι οι   περισσότεροι από εμάς  και ως ρεύματα και ως άνθρωποι εμφορούμαστε στη πραγματικότητα από την  άκρως αυταρχική και  αντιδημοκρατική αντίληψη πως κατέχουμε ή μπορούμε  να κατέχουμε τον σωστότερο  δρόμο για την πραγματοποίηση του κοινού  στόχου, την πεποίθηση ότι κατέχουμε  την μία μοναδική αλήθεια του σωτήρα για το παρελθόν το παρόν και το μέλλον και οφείλουμε να την υλοποιήσουμε κατά το δυνατόν ανόθευτη. Τι άλλο σημαίνει στην πραγματικότητα η επίκληση της ανάγκης για  ιδεολογική ενότητα, ως προαπαιτούμενου για την δημιουργία ενός πολιτικού φορέα με δημοκρατική λειτουργία; Ποιος είναι ο λόγος που δεν αρκεί η κοινή βάση  που έχει προσδιοριστεί μέχρι σήμερα για κάτι τέτοιο; Για να παίρνονται αποφάσεις με διαπραγματεύσεις σε επίπεδο ηγεσιών το σημερινό κοινό πλαίσιο φαίνεται πως αρκεί. Δεν αρκεί όμως για να εμπλέκεται ο ανεξέλεγκτος παράγοντας « βάση » στην λήψη αποφάσεων πόσο μάλλον να είναι ο κυρίαρχος παράγοντας της πολιτικής διαδικασία .

Στην πραγματικότητα δεν είμαστε συμβατοί με την δημοκρατία και αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορούμε να την υλοποιήσουμε στην εσωτερική μας λειτουργία. Από καμία θέση από τις δύο ούτε από  αυτή της  πλειοψηφίας ούτε από αυτή της μειοψηφίας δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε δημοκρατικά.   

Η δημοκρατία  είναι μια απλή ιδέα  που λέει ότι αυτό που έχει σημασία είναι να αποφασίζουν οι πολλοί, ως ίσοι μεταξύ ίσων, για τα συλλογικά πράγματα και την κοινή μοίρα και ο καθένας έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι.  Οι μειοψηφούντες όχι μόνο δεν  καταπιέζονται αλλά  ασκούν έλεγχο  στην πλειοψηφία , ενώ  πρέπει να  έχουν όλα τα μέσα για να αναπτύσσουν  τις δικές τους απόψεις και να ανατρέψουν τις διαμορφωμένες πλειοψηφίες. Αυτό κάθε άλλο παρά ένα ανελέητο παιγνίδι ισχύος  σημαίνει. Όλοι γνωρίζουμε ότι στις κοινότητες των ανθρώπων το καινούργιο πρωτοεμφανίζεται ως μειοψηφική άποψη, πολλές φορές τραγικά μειοψηφική και σιγά σιγά κερδίζει έδαφος. Όλοι γνωρίζουμε ότι ευτυχώς  οι άνθρωποι διαφέρουμε μεταξύ μας και θα διαφέρουμε πάντα επειδή  ακριβώς είμαστε δημιουργικοί. Η ύπαρξη διαφορετικών απόψεων σ΄ ένα χώρο είναι σημάδι ζωντάνιας και ελευθερίας. Δημοκρατία σημαίνει οι αποφάσεις να  ανταποκρίνονται στην θέληση των πολλών με σεβασμό, χώρο  και  ρόλο για τις μειοψηφίες . Κι  αυτή η απλή και κατά βάση αντεξουσιαστική   ιδέα δεν μπορεί παρά να είναι θεμέλιο του καλύτερου κόσμου που θέλουμε να φτιάξουμε ως αριστεροί όπως  και θεμέλιο της δικής μας λειτουργίας . Κι ως απλή ιδέα  δεν είναι δύσκολα εφαρμόσιμη μόνο που για μας γίνεται βουνό αδιάβατο γιατί στην πραγματικότητα δεν την πιστεύουμε. Καταφεύγουμε λοιπόν στις κάθε είδους  περίπλοκες ρυθμίσεις και οργανωτικά τερτίπια τα οποία μόνο την αξιοπιστία μας δεν βοηθούνε καθώς ούτε ειλικρινείς είναι ούτε υπηρετούν τον διακηρυγμένο στόχο. Είναι προφανές ότι η έννοια της συναίνεσης καταρρέει αν θέλει  κανείς να προσφύγει στη βάση για την λήψη αποφάσεων. Γι΄αυτό αρκεί η μία διαφορετική  φωνή που ευτυχώς ποτέ δεν πρόκειται να εκλείψει σε συνθήκες ελεύθερης έκφρασης. Οι δε πρόταση για λήψη αποφάσεων με  αυξημένες πλειοψηφίες πέρα από τα  ζητήματα καταστατικού, ενώ προβάλλεται για να προστασία των μειοψηφικών απόψεων από πιθανές ισχνές αλλά επιθετικές πλειοψηφίες οδηγεί στη συντριβεί των μειοψηφικών απόψεων. Η αναζήτηση αυξημένων πλειοψηφιών αντιστοιχεί σε απολυταρχίες που στοχεύουν στην νομιμοποίηση  συσχετισμών  μη αναστρέψιμων ενώ προσφέρεται για το καλύτερο  εφαλτήριο επιθετικών συμπεριφορών προς την διαφερετική άποψη.

 Στην αστική δημοκρατία το πρόβλημα είναι ότι η ταξική φύση της κοινωνίας, οι προφανής ανισότητες και εξουσιαστικές σχέσεις   αναιρούν την ουσία της  δημοκρατίας. Όσο δυσμενέστερος δε διαγράφεται ο κοινωνικός συσχετισμός τόσο το στοιχείο της δημοκρατίας συρρικνώνεται.

Η αριστερά του εικοστού πρώτου  αιώνα ή θα είναι  απλή έντιμη και δημοκρατική η δεν θα υπάρξει. Η δημοκρατία δεν επιτυγχάνεται  με εκβιασμούς, αλλά και ο χρόνος που έχουμε δεν είναι πολύς. Η  πραγματικότητα είναι πως το εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να έχει ήδη χάσει στον συγχρονισμό του με τον κόσμο, καθώς όταν o κόσμος ερχόταν  να μας συναντήσει εμείς του επιφυλάσσαμε ρόλο χειρότερο από αυτόν που του επιφυλάσσουν οι αστικοί θεσμοί ενώ οι εξουσιαστικές σχέσεις στο εσωτερικό  μας όσο πάνε και φουντώνουν. Ίσως όμως ο κόσμος μας δώσει μια δεύτερη  ευκαιρία αν κινηθούμε εμείς τώρα προς αυτόν  στη βάση  ενός οργανωτικού πλαισίου απλής αντιιεραρχικής συμμετοχικής δημοκρατίας με το πολιτικό μας πλαίσιο ανοιχτό στη δική του παρέμβαση.  Τι έχουμε να χάσουμε αν δοκιμάσουμε;

 

Σχόλια
  1. Ο/Η pantazis λέει:

    Τοποθετήσεις με αυτό το περιεχόμενο, αυτή τη γλώσσα και αυτό το ύφος, έχουν τη δυνατότητα πλειοψηφικού ρεύματος στην κοινωνία. Είναι αυτό που χρειαζόμαστε.
    Το γιατί αυτή η διατύπωση του αυτονόητου, δεν επέφερε άμεσα την ενθουσιώδη ομοφωνία στην ΠΣ, μάλλον οφείλεται στη δυσχέρεια απάντησης στο τελευταίο ερώτημα, «τι έχουμε να χάσουμε». Και τη δυσχέρεια αυτή την έχει ο καθένας που έχει να χάσει κάτι παραπάνω από τις αλυσίδες του, – μαζί και εμείς που συμφωνούμε.
    Και όλες οι τοποθετήσεις, για να ακουστούν από την κοινωνία, θέλουν απόδειξη, παραδειγματική απόδειξη. Είναι αυτό που χρειαζόμαστε. Και πρώτα απόδειξη της αλληλεγγύης, με υλική προσφορά και εκχώρηση, και κατόπιν απόδειξη της δημοκρατικής συνύπαρξης με αμεσοδημοκρατική θέσμιση.
    Ωστόσο είναι λογικό να υπάρχουν ειλικρινείς αμφιβολίες για τη δυνατότητα να πλεύσουμε στο πέλαγος, αφήνοντας τα σίγουρα λιμάνια.
    Βάστα με να σε βαστώ, ν ανεβούμε στο βουνό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s