Αγροτικές κινητοποιήσεις και μια αφορμή για συζήτηση (του Γ. Χατζηχρήστου)

Posted: 27/01/2010 by Γιάννης Χ. in Κινήματα
Ετικέτες:

Μέσα στο κλίμα που δημιουργείται με αφορμή τις αγροτικές κινητοποιήσεις αυτή την εποχή, είναι ενδεχομένως παράτολμο να τεθεί πάλι για συζήτηση το «αγροτικό πρόβλημα» στην Ελλάδα χωρίς τον κίνδυνο η παρέμβαση να χαρακτηριστεί με κάποιο επίθετο. Από την αρχή χαρακτηρίζεται ως ελλιπής μιας και φιλοδοξεί μόνο στο να συμβάλει στο άνοιγμα ενός διάλογου ανάμεσα στους άμεσα ενδιαφερόμενους.

Κρίνω  όμως σκόπιμο με αυτή την παρέμβαση να ξεκινήσει ο διάλογος ανάμεσα στις δυνάμεις της Αριστεράς και τους ενδιαφερόμενους όχι μόνο στην βάση της στήριξης των αιτημάτων που προβάλλονται αλλά  για την διαμόρφωση μιας άλλης κινηματικής λογικής εκ μέρους των αγροτών που θα στοχεύει στην ουσία του προβλήματος: Στην καταλήστευση του αγροτικού εισοδήματος από την ανεξέλεγκτη  λειτουργία των μηχανισμών εμπορίας και διάθεσης αγροτικών προϊόντων στην Ελλάδα, εξ αιτίας και του καθυστερημένου και καταληστευμένου από ΝΔ και ΠΑΣΟΚ συνεταιριστικού κινήματος.

Τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα :

Παράδειγμα 1: Το σκληρό στάρι

Η Ελλάδα παράγει το 80% της ευρωπαϊκής παραγωγής, που διατίθεται κυρίως για την παραγωγή ζυμαρικών, και μάλιστα με τις καλλίτερες ποιότητες διεθνώς. Παρ’ όλα αυτά, το σύνολο σχεδόν της παραγωγής αγοράζεται στην Ελλάδα από ένα έμπορο, που εκπροσωπεί την ΜΙΣΚΟ και την Barila, σε τιμή που συνήθως είναι 200€ μικρότερη ανά τόνο από αυτή που πληρώνεται για το ποιοτικά χειρότερο αντίστοιχο γαλλικό προϊόν. Η συναλλαγή λέγεται ότι έχει οδηγήσει τους εκάστοτε εκπροσώπους των συνεταιρισμών που διαθέτουν το προϊόν σε εύκολα και αφορολόγητα κέρδη…

Παράδειγμα 2: Το λάδι

Είναι γνωστή η εκτεταμένη εκμετάλλευση της ελληνικής αγροτικής παραγωγής για την βελτίωση του ποιοτικά χειρότερου ιταλικού ή ισπανικού προϊόντος. Η αδυναμία συστηματικής προβολής του ελληνικού λαδιού, σε αντίθεση με τα ανταγωνιστικά της Μεσογείου, και ο άναρχος τρόπος με τον οποίο γίνεται σήμερα η διάθεσή του στην εσωτερική αγορά, δεν επιτρέπουν στην δημιουργία εισοδήματος που να καλύπτει το κόστος.

Παράδειγμα 3: Προϊόντα με ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ)

Είναι πρακτικά αδύνατος ο έλεγχος των ΠΟΠ από τα κιτάπια που συντηρούνται στους συνεταιρισμούς και από τον πανάρχαιο τρόπο ελέγχου τους από τις αρμόδιες Διευθύνσεις των νομαρχιών. Αποτέλεσμα είναι και τα 70 ΠΟΠ που υπάρχουν στην Ελλάδα να κινδυνεύουν να αποχαρακτηριστούν λόγω της ανεξέλεγκτης δράσης επιτηδείων

Δεν εξαντλούνται  τα παραδείγματα προβλημάτων μόνο σε αυτά τα 3 μιας και ανάλογα φαινόμενα ισχύουν και στις κύριες κατηγορίες των δυναμικών αγροτικών και κτηνοτροφικών διατροφικών προϊόντων όπως τα πολύ δυναμικά τυροκομικά, τα αμνοερίφια, τα οπωροκηπετικά και τα φρούτα, η ελιά, το ελαιόλαδο, τα οστρακοειδή, τα πουλερικά, το κρασί, το σκληρό σιτάρι και η σταφίδα, χωρίς να παραγνωρίζεται και η σχετική αξία και άλλων μη διατροφικών-βιομηχανικών αγροτικών προϊόντων όπως το μπαμπάκι , το καλαμπόκι το μαλακό σιτάρι κα

Τα αποτελέσματα είναι πολλαπλά:

  • Κατ’ αρχήν στην τσέπη των παραγωγών. Το σύνολο των Ελλήνων παραγωγών αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων (300.000 κατά κύριο επάγγελμα και 450.000 σαν δεύτερο επάγγελμα) μοιράζονται –σε τιμές παραγωγού-  δεν ξεπερνάει τα 11δις ευρώ κάθε χρόνο, όπου μέσα σε αυτά είναι οι πωλήσεις τους και οι επιδοτήσεις ή οι ενισχύσεις. Ο αντίστοιχος  τζίρος των μεσαζόντων και των εταιριών χοντρικής εμπορίας των αντίστοιχων προϊόντων πλησιάζει τα 33δις€! (Στοιχεία από το Γεωργικό Πανεπιστήμιο Αθηνών- «Ανάλυση  στοιχείων   δικτύου  γεωργικής  λογιστικής   πληροφόρησης»
  • Στην τσέπη των καταναλωτών (αυτό δεν χρειάζεται ανάλυση)
  • Στην δημόσια υγεία. Η ανυπαρξία σοβαρών συστημάτων ιχνηλασιμότητας «από το χωράφι μέχρι το ράφι» των αγροτοκτηνοτροφικών διατροφικών προϊόντων, αν και επιβάλλεται από την Κοινοτική Οδηγία 2200/96 απουσιάζει και με ευθύνη των συνεταιρισμένων αγροτών αλλά προφανώς και του κράτους. Ένα σύστημα ιχνηλασιμότητας από την μια κάνει δυνατή την απόσυρση επικίνδυνων προϊόντων αλλά και από την άλλη βοηθάει στην πιστοποίηση  των προϊόντων αλλά και όλων των παραγόντων που εμπλέκονται στην διακίνηση και την εμπορία τους (αποθηκευτικοί χώροι, φορτηγά, συσκευαστήρια κλπ). Και η ανεξέλεγκτη λειτουργία τους στηρίζεται από τεράστια οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα.
  • Στην καθυστέρηση και στην χαμηλή ανταγωνιστικότητα του αγροτικού τομέα, σε συνδυασμό πάντα και με την ανυπαρξία οποιασδήποτε στρατηγικής που θα στοχεύει στην ανάπτυξή του. Όμως και με τον «στο πόδι» και με μη αναπτυξιακά και περιβαλλοντολογικά κριτήρια  σχεδιασμό έργων υποδομής, όπως για παράδειγμα η περιβόητη  εκτροπή του Αχελώου, που δεν δικαιολογούνται από την αντίστοιχη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων (υδάτινων και γη) περιοχών που συνεχίζουν να παράγουν «κατά παράδοση» ή από συνήθεια.

Φυσικά και δεν εξαντλούνται σε αυτά οι επιπτώσεις. Προσδιορίζουν όμως και τις ευθύνες όλων όσων εμπλέκονται σε αυτόν τον τομέα: Στα πολιτικά κόμματα «εξουσίας» που διαμόρφωσαν όλο το πολιτικό πεδίο για να εκμεταλλεύονται και την διάθεση των ενισχύσεων αλλά και την υπερεκμετάλλευση του συνόλου του αγροτικού και κτηνοτροφικού τομέα από κυκλώματα ημετέρων, μοιράζοντας πάντα υποσχέσεις που δεν μπορούν να κρατήσουν στα δευτερεύοντα και στα επουσιώδη αλλά και των αγροτών. Και είναι φυσικό ότι προσδιορίζουν και τις ευθύνες όσων περιορίζονται στην απλή εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Παραγωγής της ΕΕ.

Η ΚΑΠ, που στην ουσία είναι η στρατηγική παρέμβασης μέσω των κοινοτικών ενισχύσεων, διαμορφώνεται πάντα χωρίς τους αγρότες. Η μέσα από ένα «χοντρό παζάρι» ορισμό των πολιτικών της που στοχεύσουν στην μείωση του αγροτικού πληθυσμού και την συνένωση σε μεγάλες καπιταλιστικού τύπου επιχειρήσεις  σε βάρος της μικρής παραγωγής, ουσιαστικά διαμορφώνουν και την ελληνική αγορά προς το πεδίο εξαγωγών των μεγάλων χωρών και τις επιδοτήσεις που δίνουν οι μεγάλες χώρες στους δικούς τους αγρότες κλπ.

Επίσης  εκεί, στην ΚΑΠ, παίζεται και το διεθνές παιχνίδι με τα τρόφιμα. Όλα αυτά έχουν τεράστιες επιπτώσεις όχι μόνο στους μικρούς και μεσαίους αγρότες, αλλά και στο μεγάλο θέμα της αυτάρκειας τροφίμων, του τρόπου παραγωγής (ένταση χρήσης φαρμάκων) και του περιβάλλοντος. Το θέμα είναι πολύπλοκο και δεν μπορεί να αναλυθεί σε μια παρέμβαση που στοχεύσει στο να ανοίξει τον διάλογο, αλλά θεωρώ ότι αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες του χρόνιου προβλήματος.

Και απέναντι σε αυτό το πρόβλημα, οι αγρότες μην έχοντας τίποτα άλλο να αντιπαρατάξουν, προχώρησαν και στις φετινές κατακερματισμένες και απεγνωσμένες κινητοποιήσεις τους αντιπαρατάσσοντας τα τρακτέρ στις υποσχέσεις που πάλι έλαβαν προεκλογικά . Όχι πάντα με σωστή στόχευση, μιας και ο αμυντικός χαρακτήρας των κινητοποιήσεων εύκολα παρασύρεται από τους «πεφωτισμένους» αγροτοπατέρες του χώρου σε αντιπαραθέσεις που περιορίζονται στο πρόβλημα κατά πόσο η υπουργός φοράει ζαρτιέρες ή καλσόν…

Υποκρύπτεται ακόμα η κατάσταση του αγροτικού συνεταιριστικού κινήματος. Εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι αποκαρδιωτική αλλά και αποκρουστική για την συμμετοχή των παραγωγών στους αγροτικούς στνεταιρισμούς. Η ΠΑΣΕΓΕΣ που είναι το δευτεροβάθμιο συντονιστικό όργανο αυτού του τομέα της κοινωνικής οικονομίας λειτουργεί χρόνια τώρα μέσω συγκεκριμένων νομοθετικών παρεμβάσεων στο να είναι ο εκφραστής κομματικών επιλογών ή ανάδειξης υποψήφιων πολιτευτών, περιοριζόμενη κυρίως στον ρόλο «αυτού που μοιράζει τις επιδοτήσεις» μέσω των ΕΑΣ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εκεί πρέπει να μείνουμε.

Η ανάπτυξη ενός νέου αγροτοσυνδικαλιστικού κινήματος θα πρέπει να στοχεύει και στην επανίδρυση των αγροτικών συνεταιρισμών σε νέα βάση. Με την αμεσοδημοκρατική λειτουργία και τον έλεγχός τους οι αγρότες θα πρέπει να μπορούν, με μια ψήφο σε κάθε συνεταιρισμένο αγρότη, στην διεκδίκηση του αυτονόητου:

Πρέπει οι αγροτικοί συνεταιρισμοί να ελέγξουν και την εμπορία και διάθεση των προϊόντων τους, στέλνοντας όλα όσα σχεδιάζονται γι αυτούς, χωρίς τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, στις χωματερές

Και γι αυτό μπορούν να αξιοποιήσουν και συστήματα ηλεκτρονικών δημοπρασιών άμεσης διάθεσης της πιστοποιημένης παραγωγής τους κατ’ ευθείαν στο λιανεμπόριο ή την βιομηχανία, συμβάλλοντας με ένα άμεσο τρόπο και στον περιορισμό του κόστους στον τελικό καταναλωτή αλλά και στην δημιουργία νέων πόρων για να στηρίξουν την παραγωγή τους που δεν πρέπει να χρειάζεται πάντα τις κρατικές άμεσες ή έμμεσες ενισχύσεις για να επιβιώσει και να αναπτυχθεί.

Και βεβαίως, μέσω της συνεταιρισμένης σε άλλη βάση οργάνωση της παραγωγής τους, ενδεχομένως να καταφέρουν να αποκτήσουν και ισχυρότερη φωνή παρέμβασης σε όλα τα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί στα χέρια των μελών τους!

Σχόλια
  1. Ο/Η Κωνσταντίνα Σδραβοπούλου λέει:

    Γιώργο συγχαρητήρια! Εύστοχη επιλογή η απροσδόκητη πάσα

  2. Ο/Η sam λέει:

    Παράδειγμα 1: Το σκληρό στάρι
    Η Ελλάδα παράγει το 80% της παγκόσμιας παραγωγής, που διατίθεται κυρίως για την παραγωγή ζυμαρικών, και μάλιστα με τις καλλίτερες ποιότητες διεθνώς.
    Kατι αλλο θελει να πει ο συντακτης γιατι αυτο δεν ισχυει.

  3. Ο/Η Γιάννης Χ. λέει:

    Σωστός sam, εκ παραδρομής το «ευρωπαϊκής παραγωγής» γράφτηκε «παγκόσμιας». Διορθώθηκε.
    Πλήρη στοιχεία για την εξέλιξη της παγκόσμιας παραγωγής σιτηρών και διαμόρφωση τών τιμών και των αποθεμάτων τους στο http://209.85.129.132/search?q=cache:RMmXLV2oSG8J:www.paseges.gr/portal/binaryChannel/datastore/4b/9e/ff/4b9eff8ceb4d1bf34ff710b862c1fad87830d958+%CF%83%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%81%CF%8C+%CF%83%CE%B9%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%B9+%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%B1+%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE&cd=5&hl=el&ct=clnk&gl=gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s