H επικαιρότητα των θέσεων του Καστοριάδη για την άμεση δημοκρατία και την Ουγγρική επανάσταση του 1956 ( Δ.Οικονομίδης )

Posted: 17/08/2011 by ΔΟ in Δημοκρατία, Διεθνές κίνημα, Εξεγέρσεις, Προσωπικότητες και στοχαστές


Νομίζω πως αυτό το μικρό βιβλιαράκι ( 50σελ ) είναι μια καλή πηγή προβληματισμού σε σχέση με το θέμα της δημοκρατίας ( ίσως να μην τη λέμε πια άμεση, είναι πλεονασμός. Η δημοκρατία ή θα είναι άμεση, με μαζική συμμετοχή και υλοποίηση των αποφάσεων από τα κάτω, ανακλητότητα και λογοδοσία ή δεν θα είναι δημοκρατία ). Άπτεται των ερωτημάτων που μας απασχολούν έντονα από τις 25/5 και μετά, από τη λειτουργία των λ.σ. μέχρι τη δημοκρατική μιας νέας κοινωνίας κλπ.
Προσπαθώ να κάνω μια σύντομη παρουσίαση των όσων κατάλαβα (η παρουσίαση αυτή έγινε σε μια ομάδα συναγωνιστών από την πλατεία Συντάγματος που βρεθήκαμε μέσω fb ).

ΟΥΓΓΡΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1956
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Κορνήλιος Καστοριάδης
( ΥΨΙΛΟΝ )
Στο βιβλίο αυτό ο Κ.Καστοριάδης αναφέρεται στα ζητήματα της δημοκρατίας και της εξουσίας που αναδείχθηκαν από την ουγγρική επανάσταση του 1956 που καταπνίγηκε στο αίμα από τα σοβιετικά τανκς.
Από την αρχή θέτει το ερώτημα : γιατί οι «επαναστάτες» και οι «προοδευτικοί διανοούμενοι» την αποσιωπούν. Γιατί ενώ οι επαναστάσεις του 1789 και του 1917 συνοδεύτηκαν από πολυπληθή κείμενα που έπαιρναν θέση, ως προς αυτήν την επανάσταση ενώ γράφτηκα πολλά, είναι «παραδόξως» λίγα τα κείμενα θέσης. Η αιτία κατά τον Κ.Καστοριάδη είναι ότι οι Ούγγροι επαναστάτες έθεσαν στην πράξη υπό αίρεση τα μέχρι τότε θέσφατα περί πρωτοπορίας, περί καθοδήγησης. Ανέδειξαν την αναγκαιότητα αλλά και την δυνατότητα να γίνει πραγματικότητα, της άμεσης δημοκρατίας ως αναπόσπαστο στοιχείο του κοινωνικού μετασχηματισμού. Ότι η έλλειψη της οδηγεί αναπόφευκτα σε νέες εξουσιαστικές ιεραρχίας και καταπιέσεις.
Αν αναλογιστούμε τη στάση της «υπαρκτής» ελληνικής αριστεράς ( αλλά και του αντιεξουσιαστικού χώρου ) στα δύο γεγονότα που σημάδεψαν την τελευταία 3ετία ( Δεκέμβρης και πλατείες ) καθώς και την αναβλητικότητα στο να μπουν θαρραλέα μπροστά σε μια μαχητική δράση από το 2010 με την έναρξη της επίθεσης του συστήματος, την εμμονή στις «παραδοσιακές» διεκδικήσεις και τρόπους δράσης, το διαχωρισμό μεταξύ τους, θα δούμε ότι υπάρχει ένα κόκκινο νήμα που συνδέει τους γραφειοκράτες κάθε εποχής. Και ότι τελικά η Ελλάδα – και κάθε χώρα – δεν θα μπορέσει να αλλάξει αν δεν σαρώσει και τις υπάρχουσες «αντικαπιταλιστικές» δυνάμεις εφόσον αυτές συνεχίζουν να εμμένουν στην, εν τοις πράγμασι, αντιφατική επιλογή – από συνήθεια ή από συμφέρον – να αποτελούν μέρος του πολιτικού προβλήματος.
Η σιωπή στην οποία αναφέρεται ο Κ.Κ.είναι μια απόδειξη ότι οι αντιδραστικές ιδέες είχαν κερδίσει το παιχνίδι, επηρεάζοντας ακόμη και τους ανθρώπους που πίστευαν στην αλλαγή του κόσμου, να υποτιμούν το θέμα της δημοκρατίας και να δικαιολογούν ακόμη και την πιο αιματηρή καταστολή.
Αναφέρεται στα «χαοτικό»,« μη-καθαρό», «ετερόκλιτο», «συγκεχυμένο» χαρακτήρα της ουγγρικής επανάστασης ακριβώς ως στοιχεία της επανάστασης κι όχι ως στοιχεία που πρέπει να μας κάνουν να διστάζουμε ή και να αποστασιοποιούμαστε από τέτοια γεγονότα, με το πρόσχημα του ότι δεν υπάρχει «καθαρός ιδεολογικός-πολιτικός» χαρακτήρας.
Σελ 23: «η επανάσταση είναι η κατάσταση εκείνη υπερθέρμανσης και τήξης της κοινωνίας που συνοδεύει τη γενική κινητοποίηση όλων των κατηγοριών και όλων των στρωμάτων και την κατεδάφιση όλων των κατεστημένων φραγμών»., «το σπάσιμο των επαναλαμβανόμενων κύκλων της κοινωνικής ζωής – και το ξαφνικό άνοιγμα της ιστορίας».
Αναδεικνύει επίσης τη δημιουργία ( όρος που βρίσκουμε συνεχώς στο έργο του ) θετικών αληθειών. Δηλαδή την αναγκαιότητα όχι μόνο της αντίστασης και του αγώνα κατά του υπάρχοντος αλλά τη δημιουργία και υπηρέτηση νέων μορφών οργάνωσης της συλλογικής ζωής, νέων αρχών, αξιών.
Ανατρέπει τις κλασσικές κατηγορίες και αντιδιαστολές των γραφειοκρατών περί «αυθόρμητου» και την αντιιστορική αντιδιαστολή «αυθόρμητου/συνειδητού», κατηγορίες και αντιδιαστολή που μόνο σκοπό έχουν να εξυπηρετήσουν τη διατήρηση της εξουσίας των γραφειοκρατών και του ελέγχου του πάνω στον κόσμο. Αυθόρμητο δε σημαίνει ανοργάνωτο. Συνειδητό δε σημαίνει ένα από τα πριν έτοιμο σχέδιο προς εφαρμογή.
Το ζητούμενο δεν είναι να βρεθεί και να υλοποιηθεί η «σωστή» μορφή κοινωνικής οργάνωσης, αλλά μια διαδικασία, μια πορεία αυτοοργάνωσης και δημοκρατίας, η οποία θα είναι συστατικό στοιχείο μιας κοινωνίας που θα ανατρέπει την εξουσία σε όλους τους τομείς κι όχι μόνο στον οικονομικό.
Για τον Καστοριάδη η σημασία των εργατικών συμβουλίων του 1956 ως προτύπων δεν έγκειται στο ότι ήταν «εργατικά», δεν εξαρτάται από την «προλεταριακή »τους σύνθεση αλλά α) στην εγκαθίδρυση της άμεσης δημοκρατίας, της αληθινής πολιτικής ισότητας, β) το ρίζωμα τους σε συγκεκριμένες συλλογικότητας γ) στα αιτήματα τους για αυτοδιαχείριση και για κατάργηση των νορμών εργασίας. Στην προσπάθεια να καταργηθεί εγκαθιδρυμένη διαίρεση της κοινωνίας όχι μόνο σε τάξεις αλλά και σε διευθύνοντες και διευθυνόμενους ( που μια μορφή της είναι η διαίρεση σε αντιπροσώπους και αντιπροσωπευόμενους ), στα άμεσα ενδιαφέροντα και στην πολιτική.
Η κατάργηση της πολιτικής ανισότητας δε σημαίνει ότι όλοι γίνονται «ίδιοι», «όμοιοι». Εδώ κάνει και μια κριτική στο Μαρξ που φαντάζονταν μια ομογενοποίηση της κοινωνίας και ως αποτέλεσμά της την πολιτική ισότητα. Οι διαφορές μεταξύ των ανθρώπων, όπως επίσης και οι «ειδικοί», παραμένουν , είναι αναπόφευκτο και ίσα-ίσα , η αυτονομία του ανθρώπου μέσα σε ένα δημοκρατικό μη εκμεταλλευτικό σύστημα, έχει ως προαπαιτούμενο και ως αποτέλεσμα και τη διαφορετικότητα ( μαζί με τη συλλογική δράση ).
Αναφέρεται επίσης στις δυσκολίες του εγχειρήματος διότι το να μην ξαναδώσουμε την εξουσία σε αντιπροσώπους ( μελλοντικούς εξουσιαστές ) δεν λύνεται με κάποιες θεσμικές ρυθμίσεις – όσο και εάν αυτές χρειάζονται ως δικλείδες ασφαλείας και για να ορίζουν ένα πλαίσιο λειτουργίας, αλλά από τη συνεχή δραστηριότητα και συμμετοχή του πλατύτερου δυνατού κόσμου.
Μετά την επανάσταση όπου εκδηλώνεται μια τεράστια απελευθέρωση ενεργητικότητας και διαθεσιμότητας πολυάριθμων μαζών ακολουθεί η «κανονική» ζωή η οποία δεν μπορεί και δεν πρέπει να βιώνεται σαν ένα ηρωισμός σε 24ωρη βάση. Σε αυτή την μετεπαναστατική περίοδο είναι σημαντικό να έχουν δημιουργηθεί οι θεσμοί που θα επιτρέπουν την αυτοοργανωμένη δημοκρατική δραστηριότητα του κόσμου , χωρίς να περιορίζεται η εξουσία των συνελεύσεων βάσης.
Τέλος θέτει και κάποια ακόμη ερωτήματα που θα προκύψουν από μια τέτοια διαδικασία όπως της κοινωνικής ευθύνης, του αμοιβαίου σεβασμού και του αμοιβαίου ελέγχου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s